ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ದಿಗ್ಗಜ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಭರವಸೆ ತುಂಬಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ (Dr Anand Pandurangi) (72) ಇನ್ನಿಲ್ಲ. ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಳಂಕವೆಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಜನರ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಅರಿವು ತಲುಪಿಸಿ, ‘ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೇ ಮದ್ದು’ ಎಂದು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದ ಜೀವಂತ ಅಧ್ಯಾಯವೊಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು ತೀವ್ರ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ವೈದ್ಯ ವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಿ ವಾಗ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕರಾಗಿಯೂ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯ ಕಂಬನಿ ಮಿಡಿದಿದೆ.
ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆಯ ‘ಅಣ್ಣ’ನಿಂದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ನೆಚ್ಚಿನ ವೈದ್ಯನವರೆಗೆ… ಮನೋರೋಗವನ್ನು ಕಳಂಕವಲ್ಲ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ ವೈದ್ಯನ ನೆನಪು.
ಧಾರವಾಡದ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಾಗಿಲ ಮುಂದೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಓಡಾಟ ಇರಲಾರದು. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾರ ಹೊತ್ತು ಬಂದವರು, ಕುಟುಂಬದ ಆತಂಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರು, ಮಕ್ಕಳ ವರ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದ ತಂದೆ-ತಾಯಂದಿರು, ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥವೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಂತೆ ಕುಸಿದು ಬಂದವರು—ಅವರನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನಗುಮುಖ ವೈದ್ಯರ ಕುರ್ಚಿ ಈಗ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಕುರ್ಚಿ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಖಾಲಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೌನ
ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯರ ಸಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ದುಃಖವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರ ನಿರ್ಗಮನವು ಅವರು ಬದುಕಿದ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನೇ ಮೌನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ (Dr Anand Pandurangi) ಅವರ ಅಗಲಿಕೆ ಅಂತಹದೇ ಒಂದು ನಷ್ಟ.
ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಕೇವಲ ಔಷಧ ಬರೆದುಕೊಡುವ ಮನೋವೈದ್ಯರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾತನಾಡಲಾಗದ ನೋವಿಗೆ ಮಾತು ಹುಡುಕಿಕೊಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ‘ನನಗೇನಾಗಿದೆ?’ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಬರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ‘ನೀವು ಒಬ್ಬರೇ ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಧಾರವಾಡ ಅವರ ನಗರ ಮಾತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಸೇವೆಯ ನೆಲವಾಗಿತ್ತು
ಕರ್ನಾಟಕ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ (Dr Anand Pandurangi), ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಧಾರವಾಡದ ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅವರು, ನಂತರ ಮಿರಜ್ನ ಖ್ಯಾತ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ಬಿ.ಎಂ. ದೇಬಸಿಕ್ದಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅನುಭವ ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಊರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಅವರು ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸರಳವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಮಯದ ಮಿತಿ ನೋಡದೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅದು ಇಂದಿನ ಕಾಲವಲ್ಲ. ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನೇ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಹೇಳಲು ಜನ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ಸಮಾಜ ಏನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ. ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಕುಟುಂಬದ ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಿಡಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮನೋಭಾವ. ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಜನರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಅರಿವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ನಮ್ಮ ‘ಮತ’ ನುಂಗಿದ ಆಯೋಗದ ‘ಕೈ’! ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲೇ ‘ದಂಗೆ’ – ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆಯೇ ಮರಣಪೆಟ್ಟು?
ಮನೋರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧವೂ ಹೋರಾಟ
ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬದುಕನ್ನು ಕೇವಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಹದಿಹರೆಯದವರ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಒತ್ತಡ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆತಂಕ, ವ್ಯಸನ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸದ ಕುರಿತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರ ಬಳಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು.
ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿ. ರೋಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ರೋಗ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.
ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಎಂದರೆ ಮನೋರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಪಾಲಕರ ಸಮಾಲೋಚನೆವರೆಗೆ, ವಿವಾಹಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ಹದಿಹರೆಯದವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳವರೆಗೆ, ವ್ಯಸನಮುಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸದವರೆಗೆ ಅವರ ಕೆಲಸ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಅವರು ವೈದ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ‘ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ’ನಾಗಿ ಅನೇಕ ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ವೈದ್ಯರ ಉಪನ್ಯಾಸವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಮಾತು
ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ—ಅವರ ವಾಗ್ಮಿತ್ವ. ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅವರ ಬರಹ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಜೀವನದ ಅನುಭವ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಕೇವಲ ‘ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಸ್ಟ್’ ಆಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಿ ವಾಗ್ಮಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂತಾಪ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಮನೋವೈದ್ಯರ ಜೊತೆಗೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ, ಭಾಷಣಕಾರ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಕಾರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಬಂದವು; ಆದರೆ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ದೊಡ್ಡ ಪುರಸ್ಕಾರ
ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ 2010ರ Eminent Psychiatrist Award, 2011ರ Distinguished Psychiatrist Award, Avva Seva Award ಮತ್ತು 2017ರ ಡಾ. ಕಟೀಲ್ ಅಪ್ಪು ಪೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಗೌರವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳೂ ದಾಖಲಿಸಿವೆ. VRL Logisticsನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಧಾರವಾಡದ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯ Life Fellowship ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಒಂದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯಾವುದು? ರೋಗಿ ಗುಣಮುಖನಾದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಮಾತು— “ಡಾಕ್ಟರ್, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದೀರಿ.” ಅಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಅವರು ಕೇಳಿದ್ದಾರೋ ಅದರ ಲೆಕ್ಕ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಮತ್ತು ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ: ವೈದ್ಯ–ರೋಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮೀರಿದ ಸ್ನೇಹ
ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ. ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಬರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯ ಎಂದು ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮೀಯ ‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
2024ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಲಾಮಾಧ್ಯಮದ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೇ “ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ‘ಅಣ್ಣ’ ಅಂತಿದ್ದ ಧಾರವಾಡದ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆಗೆ ಖಿನ್ನತೆ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ, ತಾವು ಅವರಿಗೆ ‘ಗುಲಾಬಿ ಔಷಧಿ’ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಹೇಳಿ ನಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಘಟನೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಆ ಸಂಬಂಧದ ಆಳ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಬರಹದಲ್ಲಿಯೇ ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ರವಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ದಣಿದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವೈದ್ಯರು ವರದಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ “ನೀವು ಅತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು; ನಿದ್ದೆಯ ನಂತರ ತಾನು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ರವಿ ತಮ್ಮ ಬರಹದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವ ಅಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹವಿದೆ. ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಒಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿದೆ. ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಿದ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ರವಿಗೆ ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ವೈದ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು—ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ರವಿ ಅವರನ್ನು ‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ, ಮನುಷ್ಯರ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದುದೇ ದೊಡ್ಡದು
ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಈ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅಳೆಯುವುದು ನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.
- ತಮ್ಮ ಮಗನ ವರ್ತನೆ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡ ತಂದೆ-ತಾಯಿ.
- ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಭಯದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ.
- ವಿವಾಹದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ದಂಪತಿ.
- ವ್ಯಸನದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ.
- ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಹಿರಿಯ.
- ತನ್ನೊಳಗಿನ ನೋವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಲಾಗದೆ ಕುಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ.
ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರು ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಳುವ ಕಿವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಸೇವೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಪಾಲಕರ ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಹದಿಹರೆಯದವರ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಸನಮುಕ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಒತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯುವಕರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಬಾಂಧವ್ಯ ವಿಶೇಷ
ಯುವಜನರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಧಾರವಾಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಸಾಧನೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಕೆಲಸ ಕೇವಲ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಬಂದ ನಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕುಸಿಯದಂತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಸೇವೆಯ ದಾರಿ
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸೇವೆಯ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು, ಅವನ ನಂತರವೂ ಆ ದಾರಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಆದಿತ್ಯ ಪಾಂಡುರಂಗಿ, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನಾ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಅನುಪಮಾ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯೆ ಡಾ. ಸ್ವಪ್ನಾ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವೃತ್ತಿಪರರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯರ ದೇಹ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಚೇತನ
ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರವಾಗಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು. ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತರು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ಧಾರವಾಡದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಲಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೋವು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ಗಣ್ಯರು ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: DHO ಅಮಾನತಿನ ಅಸಲಿ ಸತ್ಯ! ಸಿಇಒ ಉದ್ಧಟತನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಜಂಟಿ ಶಡ್ಯಂತ್ರ?
ಒಂದು ಕುರ್ಚಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ನೆನಪುಗಳು ತುಂಬಿವೆ
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೈದ್ಯರ ಕುರ್ಚಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪೀಠೋಪಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು ಆ ಕುರ್ಚಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಕುರ್ಚಿಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥವಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದವರು ಔಷಧ ಬರೆದುಕೊಡುವ ವೈದ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರ ಮಾತನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಯಂತೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಮನಸ್ಸಿನ ನೋವಿಗೆ ‘ನೀನು ದುರ್ಬಲನಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಮಾನವೀಯತೆ ಅಡಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಆ ಕುರ್ಚಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಬಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದವರ ನೆನಪುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನೆನಪುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮಾತಿನಿಂದ ಧೈರ್ಯ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೆನಪುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರಂತಹ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ನೆನಪುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
ರವಿಯ ‘ಅಣ್ಣ’ ಈಗ ನೆನಪಿನಲ್ಲಷ್ಟೇ
ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಪದಗಳ ವೈದ್ಯ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮನಸ್ಸಿನ ವೈದ್ಯ. ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಜನರ ಬದುಕು ಕುಸಿಯದಂತೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬರು ಸಮಾಜದ ನೋವನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೋವನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
ಈ ಎರಡು ಲೋಕಗಳು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದವು. ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ, ಅವರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ನೆನಪು ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ಆ ಸ್ನೇಹದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ರವಿ ಇಲ್ಲ. ಈಗ ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ಸ್ನೇಹದ ಕಥೆ ಮಾತ್ರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ.
‘ಮನಸ್ಸಿನ ವೈದ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅವನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನನ್ನು ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವುದು ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಅದು ವಿಶ್ವಾಸ. ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ನಿಧನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರ ನಿಧನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವನಿ ಈಗ ಮೌನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮಾತು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
- ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು.
- ಸಹಾಯ ಬೇಕಾದರೆ ಕೇಳಬೇಕು.
- ಮನೋವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಅವಮಾನವಲ್ಲ.
- ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ವೃದ್ಧರ ಏಕಾಂತವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
- ವ್ಯಸನದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಹೊರಗಿನ ನಗುವಿನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ನೋವನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕು.
ಇಂತಹ ಅರಿವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರಂತಹ ವೈದ್ಯರ ದಶಕಗಳ ಶ್ರಮದ ಪಾಲಿದೆ.
ವಿದಾಯವಲ್ಲ; ಒಂದು ಪರಂಪರೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ
ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರು ಈಗ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ದೇಹವಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಧಾರವಾಡದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ. ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರಹ ಓದಿದ ಓದುಗರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂದು ಕರೆದ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರ ನೆನಪುಗಳಿವೆ. ಅವರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ, ಬದುಕಿನ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಅನೇಕ ಮನುಷ್ಯರ ಬದುಕುಗಳಿವೆ.
ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ನಿಜವಾದ ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಅವನು ಉಳಿಸಿದ ಬದುಕು, ಅವನು ಬದಲಿಸಿದ ಮನಸ್ಸು, ಅವನು ತುಂಬಿದ ಧೈರ್ಯ, ಅವನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಅರಿವು. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ—ಸಾವಿರಾರು ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ.
ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆಯ ‘ಅಣ್ಣ’ ಆಗಿದ್ದ ಆ ವೈದ್ಯ, ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ‘ನಮ್ಮ ಡಾಕ್ಟರ್’ ಆಗಿದ್ದರು. ಮನಸ್ಸಿನ ನೋವಿಗೆ ಮಾತ್ರೆ ನೀಡಿದ ವೈದ್ಯರು ಹಲವರಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಾತ್ರೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತು, ಮಾತಿನ ಜೊತೆಗೆ ಭರವಸೆ, ಭರವಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಬದುಕುವ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದ ವೈದ್ಯರು ಅಪರೂಪ. ಆ ಅಪರೂಪದ ವೈದ್ಯರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರ ಹೆಸರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿದೆ. ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಮದ್ದು ನೀಡಿದ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಇಂದು ಸಮಾಜ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಅವರು ಗುಣಪಡಿಸಿದ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ— “ಡಾಕ್ಟರ್, ನೀವು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇದ್ದೀರಿ.”
ಡಾ. ಆನಂದ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ.
ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲದ, ಯಾರಿಗೂ ಬಗ್ಗದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ...
