ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ: ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಮತದಾನ. ಆದರೆ, ಇಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಸುದ್ದಿಗಳು (SIR) ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನನ್ನೂ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವಂತಿವೆ. ಬರೋಬ್ಬರಿ 91 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾಯವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ‘ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ’ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಡಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಖ್ಯಾತ ಯುಟ್ಯೂಬರ್ ಧ್ರುವ್ ರಾಠಿ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರಿತ ವರದಿಯು ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೋಪ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂಚಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ಮಾಡಿದೆ.
ಹೆದ್ದಾರಿ ತಡೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಆಕ್ರೋಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
SIR: ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2026 ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮಾಲ್ಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 12ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿತು. ನೂರಾರು ಜನರು ರಸ್ತೆಗೆ ಇಳಿದು ಟೈರ್ ಸುಟ್ಟು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, BDO ಕಚೇರಿಯೊಳಗೆ ಏಳು ಮಂದಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬರೋಬ್ಬರಿ 9 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯುಳ್ಳವರಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು. ತಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಕಸಿದುಕೊಂಡಾಗ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಎಷ್ಟು ಹತಾಶರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಏನಿದು ‘ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್ ರಿವಿಷನ್’ (SIR)?
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2026 ರಂದು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಾಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೀಗಿದೆ:
- 61 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರ ಡಿಲೀಷನ್: ಇವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
- 60 ಲಕ್ಷ ‘ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್’ ಮತದಾರರು: ಇವರನ್ನು ‘ಅಂಡರ್ ಅಡ್ಜುಡಿಕೇಶನ್’ (ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು) ಎಂಬ ಹೊಸ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
- ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರತಿ 6 ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಅಂದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಮತದಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 8.09 ರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಪತ್ತು ಬಂದೊದಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: SIR ಡಿಜಿಟಲ್ ನರಮೇಧ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ?
ತೀರ್ಪುಗಾರನಾದ ‘ಅನ್-ಟೆಸ್ಟೆಡ್’ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್
ಯಾವುದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೆಲಸ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ (Testing) ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಷ್ಟು ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ:
- ಕಾಗುಣಿತ ದೋಷ: ಹೆಸರಿನ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ‘Mandal’ ಬದಲು ‘Mondal’ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಹೆಸರು ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ಗೆ ಹೋಗಿದೆ.
- ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂತರ 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಅಥವಾ 45 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಅಂತಹವರನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.
- ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಗ್ಲಿಚ್: ಮಾರ್ಚ್ 24ರ ಸಂಜೆ ಈ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬಂಗಾಳದ 7 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು (ಎಲ್ಲಾ ಮತದಾರರನ್ನು) ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಕೆಟಗರಿಗೆ ಹಾಕಿತ್ತು! ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷ ಎಂದು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಹೇಳುವ ಕಹಿ ಸತ್ಯ: ಯಾರಿಗೆ ಆಪತ್ತು?
ಧ್ರುವ್ ರಾಠಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಒಂದು ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿದೆ:
- ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು: ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಕೇಸ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಮೊದಲ 10 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 9 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತದಾರರು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಒಂದರಲ್ಲೇ 11 ಲಕ್ಷ ಜನರ ಹೆಸರು ಅತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
- ಕ್ಷೇತ್ರವಾರು ತಾರತಮ್ಯ: ರಾಣಿನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಬೂತ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 3 ರಷ್ಟು ಮತದಾರರನ್ನು ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಬೂತ್ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 35 ರಿಂದ 58 ರಷ್ಟಿದೆ! ಒಂದೇ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಒಂದೇ ನಿಯಮಗಳು ಆದರೆ ಎರಡು ಬೂತ್ಗಳ ನಡುವೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
- ದಲಿತ ನಿರಾಶ್ರಿತರು: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಹಿಂದೂ ದಲಿತ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದ ‘ಮತುವಾ’ ಸಮುದಾಯದ 17 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಕಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಗಣ್ಯರಿಗೂ ತಪ್ಪದ ಸಂಕಷ್ಟ
ಈ ಡಿಲೀಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟು ಅವಿವೇಕತನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದರೆ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ:
- ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾರ್ ವೆಟರನ್: ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಗುಂಡೇಟು ತಿಂದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ದುವಾಲ್ ಅಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರ್ಮಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೂ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅವರನ್ನು ‘ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.
- ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ನಿವೃತ್ತ ಜಡ್ಜ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಶಾಹಿದುಲ್ಲಾ ಮುನ್ಶಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಲಿಸ್ಟ್ನಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
- ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಾರೆ: ವಿಶ್ವಕಪ್ ವಿಜೇತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ ರಿಚಾ ಘೋಷ್ ಹೆಸರೂ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: SIR Process Controversy: ಎಸ್ಐಆರ್ ‘ದೂರಾಲೋಚನೆ’ಯಲ್ಲ, ಸಿಎಎ-ಎನ್ಆರ್ಸಿ ಜಾರಿಯ ‘ದುರಾಲೋಚನೆ’! ಪ್ರಗತಿಪರರ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ
ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗಜೆಟ್ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಾಟ್ಸಾಪ್ (WhatsApp) ಮೂಲಕ ಕೆಳಹಂತದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಗಡುವು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಮತದಾರರನ್ನು ‘ಆಬ್ಸೆಂಟ್’ ಎಂದು ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ‘ಸರ್ಚ್’ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಇಮೇಜ್ ಫೈಲ್ಗಳಾಗಿ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಹುಡುಕುವುದು ದುಸ್ತರವಾಗಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಮೇಲಾಟ ಮತ್ತು ‘ಫಾರ್ಮ್ 6’ ಹಗರಣ
ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (TMC) ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯು ಬಿಹಾರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯುಪಿ ಜನರನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ 30,000 ‘ಫಾರ್ಮ್ 6’ (ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅರ್ಜಿ) ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬಲ್ಕ್ ಆಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಹೊರಬಂದಿವೆ. 2021ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ನಡುವಿನ ಮತಗಳ ಅಂತರ ಸುಮಾರು 60 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂದರೆ, ಈಗ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಡಿಲೀಟ್ ಆಗಿರುವ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಇದೆ!
ಈಗಿರುವ ದಾರಿ ಏನು?
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕೇವಲ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ; ಈ ಹಿಂದೆ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಇದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ. ಮತದಾರರು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಇಷ್ಟು:
- ತಕ್ಷಣವೇ ಇಸಿಐ (ECI) ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
- ಹೆಸರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಸ್ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕೂಡಲೇ ಎಸ್ಡಿಎಂ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ.
- ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಇಸಿಐ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ.
ಒಂದು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಆದೇಶವು ನಿಮ್ಮ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಪ್ರಿಲ್ 13 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಿದೆ ಎಂಬ ಆಶಾವಾದ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಗೃತ ಮತದಾರನೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಸಲಿ ಶಕ್ತಿ.
(ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ: ಧ್ರುವ್ ರಾಠಿ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವೀಡಿಯೋ)
