RHA: ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸಮಾಜದ ಜ್ಞಾನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಅಜ್ಞಾನದ ವಿಜೃಂಭಣೆಗೆ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ ಶೂನ್ಯತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ, ಎಕ್ಸ್ (ಟ್ವಿಟರ್) ನಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಹಸನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಕೇವಲ ‘ಲೈಕ್ಸ್’, ‘ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್’ ಮತ್ತು ‘ಫಾಲೋವರ್ಸ್’ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮೂಲರಚನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಲೋಪಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ‘ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ’ (CJP) ಆಂದೋಲನದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಇದೀಗ ‘ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಹಟಾವೋ ಆಂದೋಲನ’ (RHA) ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಳವಳಿ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂನಲ್ಲಿ 50 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಈ ಅಭಿಯಾನವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಗದ್ದಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಿಜೆಪಿಯ ಸಾರ್ಥಕ ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಎದ್ದುನಿಂತಿರುವ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ‘ರಿಸರ್ವೇಷನ್ ಹಟಾವೋ’ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೂ ಅಹೋರಾತ್ರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಗೆಲುವಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ನುಂಗಲು ಬಂದ ‘ಬೌದ್ಧಿಕ ರಂಪಾಟ’ವಿದೆ.
ಸಿಜೆಪಿಯದ್ದು ಜನಪರ ಗೆಲುವು, RHA ಎನ್ನುವುದು ಅಜ್ಞಾನದ ಹುಚ್ಚಾಟ!
ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ನೈಜ ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ, ಭಾವುಕ ಕೂಗಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ:
- ಸಿಜೆಪಿಯ (CJP) ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ: ಸಿಜೆಪಿ ನಡೆಸಿದ ಚಳವಳಿಯು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಾಗತ ದೋಷಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿತ್ತು. ಅದು ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕದಡುವ ಹುನ್ನಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಗೆಲುವು ಸಿಕ್ಕಿತು.
- RHA ಯುವಪಡೆಯ ಅಪ್ರಬುದ್ಧತೆ: ಆದರೆ ‘ರಿಸರ್ವೇಷನ್ ಹಟಾವೋ ಆಂದೋಲನ’ (RHA) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಿಜೆಪಿಯ ‘ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್’ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಕಾಪಿ ಮಾಡಿ, ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಚೀರುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ದರಿದ್ರತನ!
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ನೀಟ್ ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಾಂದೋಲನ? ಕೇಂದ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಹಗರಣ ಬಯಲು! ಮತ್ತೆ ರಣರಂಗವಾಗಲಿದೆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ?
‘ಮೆರಿಟ್’ ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವ
RHA ಬೆಂಬಲಿಗರು ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿ ರದ್ದು ಮಾಡಿ, ಮೆರಿಟ್ (ಅರ್ಹತೆ) ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ” ಎಂದು ಗಿಳಿಪಾಠ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ವೈಚಾರಿಕ ಜಗತ್ತು ಕೇಳುವ ಸರಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು:
- ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಸ್ತಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಮಗುವಿನ ‘ಮೆರಿಟ್’ ಹಾಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯ, ಅವಕಾಶ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯದ ಮಗುವಿನ ‘ಮೆರಿಟ್’ ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
‘ಮೆರಿಟ್’ ಅಥವಾ ‘ಅರ್ಹತೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಹದಿ ಸಿಗದ ಹೊರತು ಕೇವಲ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮೆರಿಟ್ ಮಾತಾಡುವುದು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪೋಷಿಸುವುದಷ್ಟೇ. ಸಂವಿಧಾನವು “ಸಮಾನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾನತೆ, ಅಸಮಾನರಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಮಾನತೆ” ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.
ಅಜ್ಞಾನದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕಪಾಳಮೋಕ್ಷ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ” ಎಂದು ನಗುವಿನ ಇಮೋಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡುವ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ, ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ಅರಿವೂ ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇರುವ ಪ್ರಬುದ್ಧ ನಾಗರಿಕರು ಇಂತಹ ಗದ್ದಲಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದತ್ತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ಮಾರ್ಟಮ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ:
ಎ) ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಮೀಸಲಾತಿ (103ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 2019):
“ಮೀಸಲಾತಿ ಕೇವಲ ಕೆಳವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ” ಎನ್ನುವ ಸುಳ್ಳು ಕಥನವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿರುವವರು 2019ರ 103ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು (EWS) ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಈಗಾಗಲೇ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬೇಡಿಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಬಿ) ಸಂವಿಧಾನದ 340ನೇ ವಿಧಿ ಹಾಗೂ ಆಯೋಗಗಳ ಸತ್ಯಸಂಗತಿ:
ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡಲು ಸಂವಿಧಾನದ 340ನೇ ವಿಧಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶೇ. 27.5ರಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (OBC) ಮೀಸಲಾತಿಯು ವಾಟ್ಸಾಪ್/ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ಸಂದೇಶಗಳಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ.
- 1953ರ ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್ ಆಯೋಗ
- 1979ರ ಬಿ.ಪಿ. ಮಂಡಲ್ ಕಮಿಷನ್
ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನ ಆಯೋಗಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಓದದೆ, ಕೇವಲ ರೀಲ್ಸ್ ನೋಡಿ “ಮೀಸಲಾತಿ ತೆಗೆಯಿರಿ” ಎನ್ನುವುದು ಅಜ್ಞಾನದ ಪರಮಾವಧಿ!
ಮೀಸಲಾತಿ ಎಂದರೆ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ!
RHA ಅಭಿಯಾನದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯೆಂದರೆ, ಅವರು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒಂದು ‘ಉಚಿತ ಸೌಲಭ್ಯ’ ಅಥವಾ ‘ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆ’ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿರುವುದು.
ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು, ಸ್ಕಾಲರ್ಶಿಪ್ಗಳಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಎನ್ನುವುದು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಹಕ್ಕು’ (Social Representation). ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ದೇಶದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಆಡಳಿತಶಾಹಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ದೂರವಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ನೀಡುವುದು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಎರಡೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ ಸಂಗತಿಗಳು.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ನಡೆಯುವುದು ‘ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್’ ಮೇಲಲ್ಲ, ಸಂವಿಧಾನದ ತಾಕತ್ತಿನ ಮೇಲೆ!
ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂನಲ್ಲಿ 50 ಲಕ್ಷ ಫಾಲೋವರ್ಸ್ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು (Views) ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ದೇಶದ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ನಡೆಯುವುದು ವೈರಲ್ ಆಲ್ಗಾರಿದಮ್ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಂಸದೀಯ ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ.
ಮೀಸಲಾತಿಯಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಮೂಲರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕಾದರೆ ಸಂಸತ್ತು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮತಿ ಅಗತ್ಯ. ಕೇವಲ ಕಿರುಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಲೈಕ್ ಕೊಟ್ಟು, ‘ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಹಟಾವೋ’ ಎಂದು ಸ್ಟೇಟಸ್ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಯುವಸಮೂಹಕ್ಕೆ ದೇಶದ ನೆಲದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ದುರಂತ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ? ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಔಟ್, ಖಾತೆ ನಿಭಾಯಿಸಲಾಗದ ಜೋಶಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಭಾರ!
ತುರ್ತಾಗಿ ಬೇಕಿದೆ ಸಂವಿಧಾನ ಸಾಕ್ಷರತೆ!
ಇಂದಿನ ದೇಶದ ಯುವಜನತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ‘ಮೀಸಲಾತಿ ರದ್ದು ಮಾಡುವುದಲ್ಲ’, ಬದಲಿಗೆ ‘ಸಂವಿಧಾನ ಸಾಕ್ಷರತೆ’ಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಭಾವುಕ, ವಿಷಯಾಧಾರವಿಲ್ಲದ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗದೆ, ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 103ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 340ನೇ ವಿಧಿ, ಮಂಡಲ್ ಕಮಿಷನ್ ಹಾಗೂ ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಓದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮೀಸಲಾತಿ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುವುದು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದು ಲೈಕ್ಸ್-ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್ಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗದ್ದಲದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ!
