ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೂರು ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರ ಹಿಡಿದಿರುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ (DK Shivakumar) ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಕುರಿತೇ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರ್ಕಾರದ 100 ದಿನಗಳ ಸಾಧನಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಪಿಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ (B.K. Hariprasad) ಅವರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸದೇ ಇದ್ದದ್ದು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಹ್ವಾನ ತಲುಪಿಲ್ಲವೆಂಬ ಮಾತುಗಳು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ನ ಲೋಪ ಎಂದು ನೋಡುವ ಬದಲಿಗೆ, ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸ್ವಯಂ ಇಮೇಜ್ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಲುವಿನ ವೈರುಧ್ಯ:
ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ (DK Shivakumar) ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ‘ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಇಮೇಜ್’ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರಮ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪದಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಲು ನಿಂತಾಗ, ತಮ್ಮ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, “ಯಾರೂ ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲಬೇಡಿ, ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಮುಖಗಳು ಇರಬಾರದು” ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಸರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನ ಶಿಸ್ತು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಎಂದು ಒಂದೆಡೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರೂ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇದು “ನಾನೇ ಮುಂಚೂಣಿ, ನಾನೇ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು” ಎನ್ನುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಾಯಕತ್ವ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಪಕ್ಷದ ಇತರ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ಕೇವಲ ‘ನೆರಳು’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ಕಸರತ್ತು; ಶಾಸಕನ ಮೇಲಿನ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಸಹೋದರಿ ಕುಟುಂಬವೇ ಟಾರ್ಗೆಟ್! ‘ಸೊಸೆಯ ಸಂಬಳ’ವೇ ಅಸ್ತ್ರವಾಯಿತೇ?
ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗೌರವ:
100 ದಿನಗಳ ಸಾಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಗೈರುಹಾಜರಿ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ (DK Shivakumar) ಅವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಏನೆಂದರೆ, “ಇದು ಡಿಪಿಆರ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಇಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಂತೆ ಆಹ್ವಾನ ಇರುತ್ತದೆ. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಚಿವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.”
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಈ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಸಮರ್ಥನೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷ ಆಧಾರಿತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ಕಾರ’ ಮತ್ತು ‘ಪಕ್ಷ’ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ನಿಯಮಾವಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು, ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಎಐಸಿಸಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಿದ ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಂತಹ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ (MLC) ಎಂಬ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲ. ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸದೇ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ‘ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸುವುದು, ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗೂ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತುಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಳಗಿನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಶೈಲಿಯ ಆಡಳಿತ:
ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆಧಾರಿತ (Operational and Result-oriented) ಆಗಿದ್ದರೆ, ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರ ಶೈಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗೌತಮ್ ಅದಾನಿ ಅವರಂತಹ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಭೇಟಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ತಳೆದಿರುವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವಿಗೂ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಡೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಗೊಂದಲಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದ್ದರು.
ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ಇಂದು ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಅಸಮಾಧಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ರಾ ತಪಶೆಟ್ಟಿ? ಶಾಸಕ ಉಮೇಶನದ್ದು ದುರಾಸೆಯೋ ಅಥವಾ ಸೂತಧಾರಿಯ ಕೈಗೊಂಬೆ ಆಟವೋ?
ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಅಸಮಾಧಾನದ ಸ್ವರೂಪ:
ಕೇವಲ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪಕ್ಷದ ಸಂಪುಟದ ಹಿರಿಯ ಸಚಿವರಾದ ಎಂ.ಬಿ. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರು ಕೂಡ “ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಿಗಬೇಕು, ಅವರ ಮಾತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಬೇಕು” ಎಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಹಾಗೂ ‘ಟ್ರಬಲ್ ಶೂಟರ್’ ಎಂಬ ಸ್ವಯಂ ಇಮೇಜ್ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಾನೇ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಿರಿ-ಕಿರಿ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ತಮಗಿರುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆ ಕಾಡಲು ತೊಡಗುತ್ತದೆ.
ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿತನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ‘ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ’ (Inclusiveness) ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗೌರವವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಾವೊಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಚಾಣಕ್ಷ ನಾಯಕ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಎದುರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸುವ ಸಣ್ಣ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ನೆಪದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡುವವರೆಗಿನ ಘಟನೆಗಳು — ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಸುತ್ತ “ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಡೆ” ಎನ್ನುವ ಆರೋಪದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಮುಂಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷದ ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಈ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವ ಬದಲು, ಎಲ್ಲ ನಾಯಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ತೋರುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಡಳಿತದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲದ, ಯಾರಿಗೂ ಬಗ್ಗದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ...
