High Court: ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯ ಯೋಗೇಶ್ ಗೌಡ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣ (Yogesh Gowda murder case) ಈಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಿಬಿಐ (CBI)ನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ತನಿಖೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ‘ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ’ ಆರೋಪಗಳ ತೂಗುಗತ್ತಿಯ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಿದೆ. ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ವಿನಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ (Vinay Kulkarni) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರಿಗೆ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರಕರಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ (C.V. Nagesh) ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದ ಸುದೀರ್ಘ ವಾದವು, ಸಿಬಿಐ ತನ್ನ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಸತ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ‘ಟಾರ್ಗೆಟ್’ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸಿದೆವೋ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
‘ಮೊದಲು ಘೋಷಣೆ, ನಂತರ ತನಿಖೆ’: ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ತನಿಖೆಯಾ?
ಹೈಕೋರ್ಟ್ (High Court)ನಲ್ಲಿ ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದ ಮೂಲಭೂತ ಆಕ್ಷೇಪವೆಂದರೆ ತನಿಖೆಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ. ಸಿಬಿಐನ ತನಿಖೆಯು “ಮೊದಲು ಘೋಷಣೆ, ನಂತರ ತನಿಖೆ” ಎಂಬಂತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹರಿಹಾಯ್ದರು. ಪ್ರಕರಣ ಸಿಬಿಐಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗುವ ಮೊದಲೇ, ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ “ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ನಾಯಕರು, ತಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರೇ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದಗಳು ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ತನಿಖೆ ಎಂದರೆ ಸತ್ಯಶೋಧನೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯತ್ತ ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಪಿಸ್ತೂಲು ಕಥೆ: ತನಿಖಾ ವೈಫಲ್ಯದ ಪರಮಾವಧಿ
ಪ್ರಕರಣದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಭಾಗವೆಂದರೆ, ಆರೋಪಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಮೂರು ದೇಶೀ ನಿರ್ಮಿತ ಪಿಸ್ತೂಲುಗಳು.
- ಚಾರ್ಜ್ಶೀಟ್ ನಂತರದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ: ಮೊದಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಾರ್ಜ್ಶೀಟ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೇ 2020ರಲ್ಲಿ. ಆದರೆ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ನವೆಂಬರ್ 2020ರಲ್ಲಿ. ತನಿಖೆ ಮುಗಿದು ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ, ‘ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ’ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ರಕ್ಷಣಾ ವಕೀಲರ ಆರೋಪ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಸರ್ಚ್ ವಾರೆಂಟ್ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು: ಶೋಧ ನಡೆಸಲು ಯಾವುದೇ ವಾರೆಂಟ್ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸರ್ಚ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಧ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಆಯುಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ತನಿಖೆಯ ಸಹಜತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸ: ಸಚಿವರ ದಿನಚರಿ ಪಿತೂರಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ವಿನಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರ ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನೇ ಪಿತೂರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ಸಿಬಿಐ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಕೌಂಟರ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇಂತಿವೆ:
- ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ದೃಢೀಕರಣ: ಚಾಲಕ, ಟ್ರಾವೆಲ್ ಏಜೆಂಟ್, ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ – ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಚಿವರ ದೆಹಲಿ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು? ಯಾರ ಜೊತೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದರು? ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಫೋನ್ ಕಾಲ್ ದಾಖಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
- ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಖುಲಾಸೆ: ಅದೇ ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರೋಪಿಯಾಗಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಖುಲಾಸೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನಿರಪರಾಧಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಅದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿನಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಪಿತೂರಿಗಾರ ಹೇಗಾಗುತ್ತಾರೆ? ಇದು ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಾಲೆ ಅಲ್ಲವೇ?
ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ನಾಟಕ: ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನೇ ಖರೀದಿಸಿದ ಸಿಬಿಐ?
ತನಿಖೆಯ ಬೇರುಗಳನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸುವಂತಹ ಅಂಶವಿದು. 10 ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳ ಖರೀದಿಯನ್ನು ಪಿತೂರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಿಬಿಐ ತೋರಿಸಿದೆ.
- ನಕಲಿ ಸಹಿ: ಸಿಮ್ ಡೀಲರ್ (ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ-80) ಅಡ್ಡಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ “ನಾನು ಸುರೇಶ್ ಸಹಿಯನ್ನು ನಕಲಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಸಿಬಿಐ ಈ ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
- ಕಾಣದ ಸಾಕ್ಷಿ: ಸಿಮ್ ಖರೀದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲಕಿ ರೂಪಾ ಅವರನ್ನು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಚಾರಣೆಯೇ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪದಕ ಪಡೆದ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರೆಂಬುದೇ ನೆನಪಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾಗೇಶ್ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಉಳಿದವರನ್ನು ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡುವುದು ತನಿಖೆಯಲ್ಲ, ಇದು ‘ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್’ ಎನ್ನುವ ಆರೋಪ ಎದುರಾಗಿದೆ.
‘ಅಪ್ರೂವರ್’ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಸುಲಿಗೆಕೋರ?
ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿ (ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ-10: ಬಸವರಾಜ್ ಮುತ್ತಗಿ) ಅಪ್ರೂವರ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತ ಅಂಡರ್ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ನಾಗೇಶ್ ದಾಖಲೆ ಸಹಿತ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. “10-15 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಹಣ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಆತನ ಆಡಿಯೋ ಸಂಭಾಷಣೆಯು, ಇದು ಪಿತೂರಿಯಲ್ಲ, ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರದ ಸುಲಿಗೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಟೀಕೆ.
ನ್ಯಾಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲ, ರಾಜಕೀಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲ?
ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ:
1. ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ತನಿಖೆ: ತನಿಖೆ ನಡೆದಿದ್ದೋ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಂತೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ?
2. ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬದಲು, ಕಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಇದಲ್ಲವೇ?
ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಸಿಬಿಐನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ತನಿಖೆ ಎಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದಗಳು ಕೇವಲ ವಿನಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿಯ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಸಹ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಥೆಗಳು ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ತನಿಖೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯು ನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹತ್ಯೆ’ (Judicial Murder) ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಈ ತನಿಖೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಸಿಬಿಐನ ಈ ‘ಕಟ್ಟುಕಥೆ’ಯನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ನಂಬುತ್ತದೆಯೇ? ಕನ್ನಡಿಗರು ಕಾದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕೊಲೆಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕಾದ್ದು ಅವಶ್ಯಕ, ಆದರೆ ಆ ನ್ಯಾಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡಬಾರದು.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನವು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ವಾದಗಳ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
