High Court: ಯೋಗೇಶ್ ಗೌಡ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ನಡೆಸಿದ ತನಿಖೆಯು ಕೇವಲ ದೋಷಪೂರಿತವಲ್ಲ, ಅದು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳಿಗೇ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ (C.V. Nagesh) ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬಸವರಾಜ್ ಮುತ್ತಗಿ ಮತ್ತು ಕೊರವರ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದೆವು. ಇದೀಗ ಪ್ರಕರಣದ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ‘ಷಡ್ಯಂತ್ರ’ (Conspiracy) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಿಬಿಐ ಹೇಗೆ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ‘ತನಿಖೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ’ (Further Investigation) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವಾಂತರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸೋಣ.
ಧಾರವಾಡದ ಯೋಗೇಶ್ ಗೌಡ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ನಡೆಸಿದ ತನಿಖೆಯು ಇದೀಗ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕರಣದ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ. ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದವು, ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.
‘ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಷಡ್ಯಂತ್ರ’ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ
ಸಿಬಿಐ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವೆಂದರೆ ‘ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಷಡ್ಯಂತ್ರ’ (Criminal Conspiracy). ಆದರೆ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮದಂತೆ, ಷಡ್ಯಂತ್ರವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಆರೋಪಿಗಳ ನಡುವೆ ‘ಮೀಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೈಂಡ್ಸ್’ (ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವುದು) ಇರಬೇಕು. ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳಾದ ಎ10 ರಿಂದ ಎ14 ರ ನಡುವೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕವಿತ್ತೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ.
ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಯೊಬ್ಬರು ಕ್ಷಮಾದಾನ ಪಡೆದು (Approver) ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಷಡ್ಯಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೀಯ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಷಡ್ಯಂತ್ರವು ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
‘ಫರ್ದರ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವಾಂತರ?
ಸಿಬಿಐ ನಡೆಸಿದ ‘ತನಿಖೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ’ (Further Investigation) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ‘ವಿನಯ್ ತ್ಯಾಗಿ’ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ತನಿಖೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು ಹಿಂದಿನ ತನಿಖೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಹಳೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿ ಹೊಸ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಬಾರದು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಧಾರವಾಡ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲೇ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ. ಅಚ್ಚರಿಯೆಂದರೆ, ಸಿಬಿಐ ತಾನೇ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಈ ಹೊಸ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು, ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿಲ್ಲ. ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೇ ವಿಫಲವಾಗಿರುವಾಗ, ಅಂತಹ ತನಿಖೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಎಷ್ಟಿದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರೋಪಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯ ಗೊಂದಲ
ಸಿಬಿಐ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಚಾರ್ಜ್ಶೀಟ್ಗಳ ನಡುವಿನ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರೋಪಿ ನಂ. 3, 5 ಮತ್ತು 6 ರ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಬಿಐ ಹೊರಿಸಿರುವ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುವಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ವಕೀಲರು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಿಬಿಐ “ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ” ಎನ್ನುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಆರೋಪಿಗಳು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯು ಸತ್ಯದ ಶೋಧನೆಗಿಂತಲೂ, ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆಯೇ? ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳು ವಾದದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ವಾದಗಳು, ಪ್ರಕರಣದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಾವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಅಥವಾ ಆರೋಪಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಕಾನೂನಿನ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಾದಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಿದೆ. ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ಎತ್ತಿದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯ ಲೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದೀಗ ಕುತೂಹಲದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನವು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾದದ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.)
