Delimitation: ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಎಂಬ ‘ಮಾಯಾಜಾಲ’: ದಕ್ಷಿಣದ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ಉರುಳು – ಮೋದಿಯ ಕುತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೀನಾಯ ಸೋಲು!

ಸಂಪಾದಕೀಯ:

ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ’ (Women’s reservation) ಎಂಬುದು ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಕನಸು. ಆದರೆ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ’ವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರೀತಿನಿಗಿಂತ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ‘Delimitation’ (ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ) ಎಂಬ ಅಸ್ತ್ರವು ಈಗ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗೆ ಹಾಕಲಾದ ‘ಕಂಡಿಷನ್’ಗಳು: ಗೂಢ ತಂತ್ರದ ಆರಂಭ

ಯಾವುದೇ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದು ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಯಾಗುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಆದರೆ, 2023ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

• ಜನಗಣತಿ (Census): 2021ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಜನಗಣತಿಯು ಇನ್ನೂ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಈ ಜನಗಣತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ (Delimitation): ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೋಕಸಭಾ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33% ಸೀಟುಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಸಲಿ ಆಟ ಶುರುವಾಗುವುದು. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 2024ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು 2029 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ‘Delimitation’ ಅನ್ನು ತಳಕು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದೇಶದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

Delimitation: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮರಣಶಾಸನವೇ?

ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿದೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ 2026ರ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ:

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲೋಕಸಭಾ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 80 ರಿಂದ ಸುಮಾರು 140 ಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು.
• ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಏರಿಕೆ ಕಾಣಬಹುದು.

ಹೀಗಾದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರೂ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತವೆ. “ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ” ಎಂಬಂತಾಗುವುದು ಈ ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್‌ನ ಕರಾಳ ಮುಖ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Delimitation: ದಕ್ಷಿಣದ ಮೇಲೆ ದಿಲ್ಲಿಯ ದರ್ಬಾರ್! ನಾವು 2ನೇ ದರ್ಜೆಯ ನಾಗರಿಕರೇ? – ಕೇಂದ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಘರ್ಜನೆ

ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಕಣ್ಣೋಟ: ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪುವ ಭೀತಿ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 543 ಸೀಟುಗಳಿವೆ. ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 888ಕ್ಕೆ ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಟುಗಳು 80 – ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ನಂತರ 143
• ಬಿಹಾರ – ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಟುಗಳು 40 – ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ನಂತರ 79
• ಕರ್ನಾಟಕ – ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಟುಗಳು  28 – ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ನಂತರ 41
• ತಮಿಳುನಾಡು – ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಟುಗಳು 39 –  ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ನಂತರ 49
• ಕೇರಳ – ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಟುಗಳು 20 – ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ನಂತರ 20

ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಿಳಿಯುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೇ ಗೆದ್ದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ತಂತ್ರವು ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮತಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹವಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ: ಒಂದು ‘ಚುನಾವಣಾ ಜುಮ್ಲಾ’ ಮಾತ್ರವೇ?

ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33% ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದು ಕೇವಲ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿರುವುದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ‘ಪೋಸ್ಟ್ ಡೇಟೆಡ್ ಚೆಕ್’ ನೀಡಿದಂತಿದೆ. ಆ ಚೆಕ್ ಯಾವಾಗ ನಗದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ಒಬಿಸಿ (OBC) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡದಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಫಲತೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂಬ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ವಾದದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಂಶವಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Narendra Modi: ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಕಾದ ‘ಮೋದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್’; TIME ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಔಟ್! ಇದು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಗೆ ಸಂದ ಚಾಟಿ!

ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ

ಭಾರತವು ‘ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ’. ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಈ ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ಜಾರಿಯಾದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ಅನುದಾನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ (GST) ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವೂ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ‘ಎಟಿಎಂ’ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಕುತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಗಲಿರುವ ‘ಹೀನಾಯ ಸೋಲು’ ಏಕೆ?

ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರ ದಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ತಿರುಚಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುವುದಿಲ್ಲ.

• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು: ಈಗಾಗಲೇ ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ಜಾಗೃತ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರು: ಮಹಿಳೆಯರು ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ: ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಆಶಯವಾದ ‘ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ದೇಶವನ್ನು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಆಟ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ತಲೆ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಭಾವನೆಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಿ, ಅದನ್ನು ಡಿಲಿಮಿಟೇಷನ್ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗೆ ತಳ್ಳಬಾರದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ‘ಕುತಂತ್ರ’ವು ಜನರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೀನಾಯ ಸೋಲು ಕಾಣುವುದು ಖಚಿತ.

ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಲಿದಾನದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುವ ಅಧಿಕಾರದ ಸೌಧವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಾರದು. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.