ನ್ಯಾಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ‘ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ’ (Internal reservation) ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪದವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟ, ಕಣ್ಣೀರು, ಬಲಿದಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ (SC) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ 101 ಉಪಜಾತಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಈ ತೀರ್ಮಾನವು, ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ‘ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ’ಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.
ಏನಿದು ಹೊಸ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್? ಹಂಚಿಕೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೀಗಿದೆ:
ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಒಟ್ಟು ಶೇ. 15ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 3 ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಹೊಸ ‘ಸೋಷಿಯಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್’ ಮಾದರಿ ಹೀಗಿದೆ:
- SC-ಎಡಗೈ (Left Wing): ಮಾದಿಗ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೇ. 5.25 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ.
- SC-ಬಲಗೈ (Right Wing): ಹೊಲೆಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೇ. 5.25 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ.
- SC-ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ (Touchables): ಲಂಬಾಣಿ, ಭೋವಿ, ಕೊರಚ ಮತ್ತು ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೇ. 4.5 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಡಗೈ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: RB Timmapur: ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರ ತವರಲ್ಲೇ ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದ ಮದ್ಯದ ದರ್ಬಾರ್! ಮಾಧ್ಯಮ ರಂಗಕ್ಕೂ ಅಂಟಿದ ‘ಸರಾಯಿ’ ಕಳಂಕ (Part 2)
ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಹೋರಾಟ
ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ (Internal reservation) ಹೋರಾಟದ ಕಿಚ್ಚು ಹಚ್ಚಿದ್ದು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಸಿಂಹಪಾಲು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ, ಮಾದಿಗ ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಉಪಜಾತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಕೂಗು ಕೇಳಿಬಂತು.
ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪ ನೀಡಿದ್ದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ.ಜೆ. ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗ. 2005ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 7 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ, ಮನೆ ಮನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ, 2012ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಯೋಗವು ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. “ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು” ಎಂಬುದು ಈ ವರದಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ ನಂತರ ಬಂದ ಯಾವ ಸರ್ಕಾರಗಳೂ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ‘ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ’ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ‘ಸಂಜೀವಿನಿ’
ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ (Internal reservation) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕೈ ಕಟ್ಟ ಹಾಕಿದ್ದದ್ದು ಈ ಹಿಂದಿನ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳು. “ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇವಲ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಇದೆ, ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಈ ಹಿಂದೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಏಳು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ನೀಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ಇಡೀ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು.
“ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದುಳಿದ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಬಹುದು” ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿಸಿತು. ಈ ತೀರ್ಪು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಯುಧವಾಯಿತು. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿ, ವರದಿ ಪಡೆದು ಈಗ ಜಾರಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿದ್ದ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ
ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ (Internal reservation) ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.
- ಎಡಗೈ vs ಬಲಗೈ: ಎಡಗೈ ಸಮುದಾಯದವರು ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ವರದಿ ಜಾರಿಗೆ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರೆ, ಬಲಗೈ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ನಾಯಕರು ಇದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಸಂಚು ಎಂದು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.
- ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ ಸಮುದಾಯದ ಆತಂಕ: ಲಂಬಾಣಿ (ಬಂಜಾರ) ಮತ್ತು ಭೋವಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಾವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಬೀಳಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕಳೆದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಮುನ್ನ ಶಿಕಾರಿಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
- ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಎದುರಿದ್ದ ಸವಾಲು: ಅಹಿಂದ (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ, ಹಿಂದುಳಿದ, ದಲಿತ) ನಾಯಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರಿಗೆ, ಒಂದು ಕಡೆ ದಲಿತರೊಳಗಿನ ಅತೃಪ್ತಿ ತಣಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಈಗಿನ 5.25:5.25:4.5 ಸೂತ್ರವು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ‘ಸುವರ್ಣ ಮಧ್ಯಮ’ ಹಾದಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Kalaburagi ಮಕ್ಕಳನ್ನು ‘ದಡ್ಡರು’ ಎಂದ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಚಾಟಿ: “ನಿಮ್ಮ ನೈತಿಕತೆ ಸತ್ತಿದೆಯೇ?” ಎಂದು ಕಿಡಿ!
ಉದ್ಯೋಗ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೆಪಿಎಸ್ಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮೀಸಲಾತಿ ಗೊಂದಲದಿಂದಾಗಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು 56,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ. ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಘೋಷಣೆಯಾಗದ ಹೊರತು ಈ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಹಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದವು. ಈಗ ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ರೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವ ಸಿಗಲಿದೆ. ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಸೆ ಚಿಗುರಿಸಿದೆ. ನಾಳೆಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ನೋಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಮಾಡಲು ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳೇನು?
ನಿರ್ಧಾರ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳಿವೆ:
- ಕಾನೂನು ಸವಾಲು: ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು (Data) ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧ: ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.
- ಅನುಷ್ಠಾನ: ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದ ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲೂ ಹೊಸ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಬಾರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಗೆಲುವು
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಕಾರಣವಾಗದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಮಾದಿಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ಆಶಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
