ದೆಹಲಿಯ ಅಬಕಾರಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಒಂದು ‘ಮಹಾ ಹಗರಣ’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿ, ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ (AAP) ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ (Arvind Kejriwal), ಮನೀಶ್ ಸಿಸೋಡಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ 23 ನಾಯಕರನ್ನು ಜೈಲಿಗಟ್ಟಿದ್ದ ಸಿಬಿಐ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿಯ ರೌಸ್ ಅವೆನ್ಯೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿದೆ. ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಶುಕ್ರವಾರ (ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2026) ನೀಡಿರುವ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲದ ‘ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ತನಿಖೆ’ಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೀಡಿದ ಮರ್ಮಾಘಾತ.
ಪ್ರಕರಣದ ಉಗಮ: ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರಾಜಕೀಯ ದಾಳಿ?
ಈ ವಿವಾದದ ಬೇರುಗಳು 2021ರ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ಅಬಕಾರಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಮದ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ತಪ್ಪಿಸಿ, ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ 100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ‘ಕಿಕ್ಬ್ಯಾಕ್’ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ (Arvind Kejriwal) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕರ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಬಿಐ ಆರೋಪಿಸಿತ್ತು.
ಕೇಂದ್ರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಹಾದಿ
- ಎಲ್.ಜಿ ಮೂಲಕ ಎಂಟ್ರಿ: ದೆಹಲಿಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ವಿ.ಕೆ. ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಲೋಪಗಳಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರದ ‘ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ’ದ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು.
- ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಈ ನೀತಿಯು ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ನಂತರವೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಸ್ವತಃ ಎಲ್.ಜಿ ಅವರೇ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದ ನೀತಿಯನ್ನು ನಂತರ ಹಗರಣ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಕೇಂದ್ರದ ಇಬ್ಬಂದಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vinay Kulkarni: ಶಾಸಕನಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಸಮಾಧಾನ; ಪಂಜರದಿಂದ ಹೊರಬರಲಿದ್ದಾರೆ ಕುಲಕರ್ಣಿ!
ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯ ಲೋಪದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತರಾಟೆ
ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಸಿಬಿಐ ಮಂಡಿಸಿದ ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳ ದೋಷಾರೋಪ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇವಲ “ಊಹೆಗಳ ಕಂತೆ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
- ಅಪ್ರೂವರ್ಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಳಕೆ: ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ‘ಅಪ್ರೂವರ್ಗಳು’. ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಜಾಮೀನಿನ ಆಮಿಷವೊಡ್ಡಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಇತರರನ್ನು ಸಿಲುಕಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ. ಇದು “ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
- ದೋಷಪೂರಿತ ಚಾರ್ಜ್ಶೀಟ್: ಸಿಬಿಐ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಚಾರ್ಜ್ಶೀಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಬಿಐ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರದ ಕೈವಾಡ: ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ‘ರಾಜಕೀಯ ಶಸ್ತ್ರ’ಗಳಾದವೇ?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಈಗ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೊಹರು ಬಿದ್ದಂತಾಗಿದೆ.
- ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಹೊತ್ತಿನ ಬಂಧನ: ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅಖಾಡ (Level Playing Field) ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿತ್ತು.
- ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು: ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಿಬಿಐ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇಲಾಖಾ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನನ್ನು (ಕುಲದೀಪ್ ಸಿಂಗ್) ಮೊದಲ ಆರೋಪಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಿಬಿಐ ನಡೆಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ‘ರಾಜಕೀಯ ಧಣಿ’ಗಳ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ಹಗರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: C.J. Roy ಶೂಟ್-ಔಟ್ ರಹಸ್ಯ: 500 ಕೋಟಿಯ ‘ಬ್ಲಾಕ್ ಮನಿ’ ಆಟಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಯ್ತಾ ಬಿಗ್ ಫಿಶ್!?
ಫೆಡರಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ
ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ, ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀತಿಯನ್ನು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಕೇಂದ್ರದ ಅತಿರೇಕದ ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮನೀಶ್ ಸಿಸೋಡಿಯಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 500 ದಿನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ‘ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಉದ್ದೇಶ’ (Criminal Intent) ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿರುವುದು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಆದ ದೊಡ್ಡ ನೈತಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಎಎಪಿಯ ನೈತಿಕ ವಿಜಯ
ಈ ತೀರ್ಪು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಗೆಲುವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ (Arvind Kejriwal) ಅವರ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ನೈತಿಕ ಸಂಜೀವಿನಿ.
- ಕಟ್ಟರ್ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ: “ನಾವು ಕಟ್ಟರ್ ಇಮಾಂದಾರ್” ಎಂಬ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಘೋಷಣೆಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಬಲ ನೀಡಿದೆ. ತೀರ್ಪು ಬಂದ ನಂತರ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರು ಭಾವುಕರಾಗಿ “ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿದೆ.
- ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಲ: ಇಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದನಿಯೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಕೇವಲ ಸೇಡಿನ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಈಗ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Bagalkote: ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೈನಿಕ, ಹಳ್ಳಿಗೆ ದಲಿತ! ಸಾವಿನಲ್ಲೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಅಟ್ಟಹಾಸ!
ಭವಿಷ್ಯದ ದಾರಿ
ಸಿಬಿಐ ಈಗ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿರುವ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿರುವ ಟೀಕೆಗಳು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿವೆ. ಅಬಕಾರಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ “ಹಗರಣ” ಇರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದೊಂದು “ಸೃಷ್ಟಿತ ಹಗರಣ” ಎಂಬ ಅಸಲಿ ಸತ್ಯ ಈಗ ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾಗಿದೆ.
ಅಬಕಾರಿ ನೀತಿ ಪ್ರಕರಣವು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಕೈಗೊಂಬೆಗಳಾದರೆ, ಅವು ಕೇವಲ ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಜೈಲಿಗಟ್ಟುವುದಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯವನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ.
