High Court: ಧಾರವಾಡದ ಯೋಗೇಶ್ ಗೌಡ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣ (Yogesh Gowda murder case)ವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಅದು ಇದೀಗ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ‘ಅಪ್ರೂವರ್’ (Approver) ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ದೋಷಾರೋಪಣೆಯ ತೀರ್ಪಿನ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ವಿನಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ (Vinay Kulkarni) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಕರಣವು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಆರೋಪಿಗಳ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ (C.V. Nagesh) ಅವರು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾದಗಳು, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.
‘ಅಪ್ರೂವರ್’ ಎಂದರೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೋ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಮುಸುಕೋ?
ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ಇಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ (High Court)ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಲವಾದ ‘ಅಪ್ರೂವರ್’ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನೂನಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರೂವರ್ ಎಂದರೆ, ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಮೀಲಾಗಿ, ಸಹ-ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳುವ ಬದಲಿಗೆ ಕ್ಷಮಾದಾನ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದಂತೆ, “ಅಪ್ರೂವರ್ ಎಂದರೆ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನ ಕತ್ತಿನ ಮೇಲಿರುವ ನೇಣಿನ ಕುಣಿಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ತನ್ನ ಇಡೀ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಒಬ್ಬ ವಂಚಕ” ಎಂದು ಸಿವಿ ನಾಗೇಶ್ ಗುಡುಗಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, “ಅಪ್ರೂವರ್ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದ ಸ್ನೇಹಿತ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಅಪ್ರೂವರ್ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದು ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, PW10 ಆಗಿರುವ ಅಪ್ರೂವರ್ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸತ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ 7 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟುಕಥೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೇ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ? ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಸ್ಫೋಟಕ ಕಾನೂನು ವಾದಗಳಿವು ಇಲ್ಲಿವೆ…
7 ವರ್ಷಗಳ ಮೌನ: ಸಾಕ್ಷಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಬಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ
ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಖಾರವಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ, ಸಾಕ್ಷಿ ನೀಡಲು ಅಪ್ರೂವರ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಳಂಬದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಘಟನೆ ನಡೆದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ, ತನಿಖೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರೂವರ್ ಆಗಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂತಹ ಹುನ್ನಾರ? “ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೌನವಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹತ್ಯೆಯ ನಿಮಿಷ-ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವಿವರ ನೀಡಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?” ಎಂಬ ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಿಬಿಐಗೆ ನೇರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಹತ್ಯೆಯ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗ, ಮಾನವ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಮಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ರೂವರ್ ನೀಡಿರುವ ವಿವರಣೆಗಳು ಯಾವುದೋ ಸಿನಿಮಾದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ನಂತೆ ನಿಖರವಾಗಿವೆ. ಅಂತಹ ಅತಿ ನಿಖರವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅದು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಎಂಬ ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದ, ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವಂತಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನ: ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನಷ್ಟ (Irreversible Loss)
ಈ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರೋಪಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಅಡಗಿವೆ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ವಿನಯ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರುವಾಗ, ನವಜೋತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಿಧು ಮತ್ತು ಪೊನ್ಮುಡಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ವಿಲೇವಾರಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು. ಒಬ್ಬ ಸಚಿವರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಶಾಸಕರಾಗಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಅವರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಇದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ರಿವರ್ಸಿಬಲ್ ಅಲ್ಲದ ನಷ್ಟ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದಂತೆ, “ನ್ಯಾಯವು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.”
ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಕಟ್ಟಿದ ಅರಮನೆ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆಯೇ?
ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದವು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಬಟಾಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ. “ಒಂದು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಕೇವಲ ಅಪ್ರೂವರ್ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುರಾವೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ,” ಎಂಬ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗೇಶ್ ಗೌಡ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಅಪ್ರೂವರ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದು, ಆತನ ಹೊರತಾಗಿ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದ ಸಾರ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಕಟ್ಟಿದ ಇಡೀ ಅರಮನೆ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದರ್ಥ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮುತ್ತಗಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮೇಲರ್ ಎಂದ ಸಿವಿ ನಾಗೇಶ್! ಕೊರವರನ ಕರಾಮತ್ತೇನು? CBI ತನಿಖೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸುರಿಮಳೆ…
ಸತ್ಯದ ಓರೆಗಲ್ಲು
ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದವನ್ನು ನಾವು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ, ಅವರು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ನನ್ನು “ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮೇಲರ್ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಸತ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿದ ಸಂಸ್ಥೆ” ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಖಾರವಾದ ವಾದ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ದೋಷಾರೋಪಣ ಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಸತ್ಯದ ಕಾವಲುಗಾರರು. ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮೇಲ್ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದರೆ, ಅದು ನ್ಯಾಯದಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೊಡ್ಡ ವೈಫಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಾಯಕ
ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದಗಳು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಕೊಲೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸಮಾಜದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡಬಾರದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿದೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಾದದ ಸಾರಾಂಶ ಇಷ್ಟೇ: “ಕಾನೂನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮರೆಹೊಕ್ಕುವ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಕಟ್ಟಿದ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಪ್ರೂವರ್ನ ಕಥೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ನೋಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷೆಗೀಡಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾಗುವ ಪುರಾವೆಗಳಿಗಿಂತ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಪ್ಪುಗಳೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.”
ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ದೇಶದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನಿನ ಅನ್ವಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಲಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ರೂವರ್ಗಳ ಆಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿ ತಡೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ. ನ್ಯಾಯದಾನ ಎನ್ನುವುದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮೈತ್ರಿಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಕೇವಲ ಬಲವಂತದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಾರದು.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನವು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ಸಿ.ವಿ. ನಾಗೇಶ್ ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದಗಳ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯಷ್ಟೇ.
