Gen Z: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೇಪಾಳ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಕುತೂಹಲದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೇವಲ 35 ವರ್ಷದ ಯುವ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಹಾಗೂ ರಾಪರ್ ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿರುವುದು. ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬುಲ್ಡೋಸರ್ ಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ನೇಪಾಳದ ಕ್ರೇಜಿ ಲೀಡರ್’ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಬಾಲೆನ್, ಈಗ ದೇಶದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಕೇವಲ 48 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು: ಸಾಹಸವೋ ಅಥವಾ ಸಂಚೋ?
ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಮೊದಲು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದು ನೇಪಾಳದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಬಾಲೆನ್ ಅವರ ಗಟ್ಟಿ ವಾದ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂದಿನ 90 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಜೆನ್ ಝೀ’ (Gen Z) ಚಳುವಳಿಯ ಅಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿಯೇ ಬಾಲೆನ್ ಇಂದು ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವ ಯುವಜನತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದನಿ ಎತ್ತಿ ಇವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೋ, ಇಂದು ಅದೇ ಯುವಶಕ್ತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವೋ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಯುವ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲೇ ಚಿವುಟುವ ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿವೆ.
ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ: ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಬಂಧನ
ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅವರ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ನೇರನಿಷ್ಠುರವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಕೆ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ ಓಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ರಮೇಶ್ ಲೇಖಕ್ ಅವರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಗೌರಿ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕರ್ಕಿ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಜೈಲಿಗಟ್ಟಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ ನೇಪಾಳದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ‘ರಾಜಕೀಯ ದ್ವೇಷ’ದ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹೊತ್ತಿಯುರಿಯುವಾಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನೀರೋ ಪಿಟೀಲು ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ! ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹಾಗೆ ಇದೆ ಅಲ್ವೇ?
ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ
ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅವರ ಉದಯವು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ‘ಗ್ರೇಟರ್ ನೇಪಾಳ’ದ (ಬೃಹತ್ ನೇಪಾಳ) ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಖಂಡ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಅಲ್ಲದೆ, ‘ಆದಿಪುರುಷ’ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮಗಳು ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದು ಅವರ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಾಲೆನ್ ತಳೆಯುವ ಕಟು ನಿಲುವುಗಳು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೇಪಾಳವು ವ್ಯಾಪಾರ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆ
ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. 25 ಸಚಿವರ ಬದಲು ಕೇವಲ 18 ಸಚಿವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸರಳ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿದೆ. ಅವರ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಾರ್ಟಿ’ ನೇಪಾಳವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಡುವಿನ ‘ಬಫರ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಆಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು ಒಂದು ‘ಸೇತುವೆ’ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಚಡ್ಡಾಗೆ ಖೆಡ್ಡಾ ತೋಡಿದ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್! ಬಿಜೆಪಿಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಆಪ್ ಸಂಸದ?
ಒಬ್ಬ ‘ಪಾಪುಲಿಸ್ಟ್’ ನಾಯಕನ ಸವಾಲುಗಳು
ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಬಂಡಾಯ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಅನೇಕರು ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಶೈಲಿಯ ನಾಯಕನಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಕೇವಲ ಬಂಡಾಯವೊಂದೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಭವದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ.
ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ನೇಪಾಳದ ಪಾಲಿಗೆ ಭರವಸೆಯ ಕಿರಣವೂ ಹೌದು ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಹೊಸ ನೇಪಾಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಅವರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಗಳು ದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನೇಪಾಳದ ಈ ಯುವ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ‘ಸಾಫ್ಟ್ ಪವರ್’ ಸಂವಹನದ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ನೇಪಾಳದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ.
