ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿನೆಮಾ ಎಂಬುದು ಬರೀ ಮನರಂಜನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೆಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿಸುವ ‘ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರ’ವಾಗಿ (Political Weapon) ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತಾಜಾ ಉದಾಹರಣೆ ‘ದಿ ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ-2’ (KERALA STORY-2). ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ರಾದ್ಧಾಂತ ಮಾಸುವ ಮುನ್ನವೇ, ಅದರ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಈಗ ದ್ವೇಷದ ಹೊಸ ಮಸಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾ ಅಲ್ಲ; ಇದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ‘ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ’ಯ ಭಾಗ ಎಂಬುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಕಟು ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಟ್ರೈಲರ್ ಎಂಬ ದ್ವೇಷದ ಪ್ರವೇಶಿಕೆ
‘ದಿ ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ-2’ ರ ಟ್ರೈಲರ್ ಆರಂಭವಾಗುವುದೇ ಭಾರತವನ್ನು ‘ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರ’ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಂಚು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವುದು ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬೀಫ್ (ದನದ ಮಾಂಸ) ತಿನ್ನಿಸುವ ದೃಶ್ಯ. ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ‘ಬೀಫ್’ ಎಂಬುದು ಎಷ್ಟು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ವಿಭಜಕ ವಿಷಯ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅತ್ಯಂತ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ಬಳಸಿ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಿಗಳಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೇರಳದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಫ್ ಮತ್ತು ಪರೋಟ ಎಂಬುದು ಜಾತಿ-ಧರ್ಮದ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಜನರ ಆಯ್ಕೆ. ಆದರೆ, ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಮತಾಂತರದ ಅಸ್ತ್ರ’ವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಆ ರಾಜ್ಯದ ಜನರ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯನ್ನೇ ಅಣಕಿಸಿದಂತಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮಾಜಿ ಶಾಸಕನ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸೈಲೆಂಟ್ ಆದರೇ ಎಸ್ಪಿ? ‘ಧಮ್ಮು ತಾಕತ್’ ಮಾತಿಗೆ ಪೊಲೀಸರು ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿ!
ನಾಜಿ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರ (Propaganda Strategy)
ನ್ಯೂಸ್ಲಾಂಡ್ರಿ ಲೇಖನವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ, ಈ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಟ್ಲರ್ನ ಕಾಲದ ಪ್ರಚಾರ ಮಂತ್ರಿ ಜೋಸೆಫ್ ಗೋಬೆಲ್ಸ್ನ ನೆರಳು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಸುಳ್ಳನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೂರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ “32,000 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ಹಸಿ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಟ್ರೈಲರ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಛೀಮಾರಿಗೆ ಹೆದರಿ ಅದನ್ನು “ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರು” ಎಂದು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಡೆದ ಹಾನಿ ಅಪಾರ.
ನ್ಯೂಸ್ಲಾಂಡ್ರಿ ಲೇಖನ ಓದಿ:- Kerala Story 2: Why propaganda needs to be opposed with more than just humour
ಇಂದು ‘ಉರಿ’, ‘ಆರ್ಟಿಕಲ್ 370’ ಅಥವಾ ‘ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ’ಯಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಕಲೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ‘ನಮ್ಮವರು’ ಮತ್ತು ‘ಅವರು’ ಎಂಬ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಕಲೆಯು ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬಾರದು.
ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಕೇರಳದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಜನರು ಈ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಪರೋಟ ಇಲ್ಲದೆ ಬೀಫ್ ತಿನ್ನಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೌರ್ಯ” ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯವು ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ವಿಮರ್ಶಕರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಏನೆಂದರೆ—ಈ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯವೆಂದು ಹಗುರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಡಿ.
ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕೇರಳದ ಹೊರಗಿರುವ, ಅಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಈ ಸಿನಿಮಾವೇ ‘ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನ’ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ಎದುರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ದ್ವೇಷದ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ‘ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ’ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಇದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಾಳಿ.
ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ್ರೋಹದ ವಿಪರ್ಯಾಸ
ಕೇರಳವು ದೇಶಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತೆ, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ರಾಜ್ಯ. ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿರುವ ಇಂತಹ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ತಾಣ’ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮವೇ?
ವಿಪರ್ಯಾಸ ನೋಡಿ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದವರನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ದೇಶದ್ರೋಹಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಇಂತಹ ಸುಳ್ಳು ಕಥೆಗಳಿಗೆ ‘ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಡೆಯಲ್ಲವೇ? ಮುಸ್ಲಿಂ ದ್ವೇಷದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರಿಗೆ ಈ ಸವಾಲುಗಳು ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುವ ಧ್ರುವೀಕರಣ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಲು ಬರ್ತಿದ್ದಾರಾ ಯತ್ನಾಳ್? ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆಗಿಲ್ಲ ಕವಡೆ ಕಾಸಿನ ಕಿಮ್ಮತ್ತು!
ಅಂತರಧರ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಕೃತ ಚಿತ್ರಣ
ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ-2 ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅಂತರಧರ್ಮೀಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವಕರು, ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಕ್ರೂರಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ಬಿತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಡುವೆ ಅನುಮಾನದ ವಿಷ ಬಿತ್ತುವ ಕೆಲಸ. ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರವಿಡುವ (Ostracization) ಸಂಚು ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
ಸಿನೆಮಾ ಎಂಬುದು ಬಲಪಂಥೀಯರ ‘ಗೇಮ್ ಪ್ಲಾನ್’
ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತ ಸಿನೆಮಾಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತಿರುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ‘ಪ್ರೊಪಗಾಂಡಾ’ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಸರಣಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸತ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಇವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಬಹುತ್ವದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ʼನೋ ಎಂಟ್ರಿʼ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಡೋಂಟ್ ಕೇರ್; ಮುತಾಲಿಕ್-ಕೆರೆಹಳ್ಳಿ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಕಂಗಾಲು!
ಅಸಲಿ ಸುದ್ದಿಯ ಕಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ನಾವು ಸಮಾಜವಾಗಿ ಎತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕಲೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನಾವು ಮೌನವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕೇ? ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು, ಅದರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಿನೆಮಾಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆಯೇ?
ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ-2 ನಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವ ದ್ವೇಷದ ಬೀಜಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸತ್ಯದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ದ್ವೇಷವನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಜನರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕಾಲ ಮೀರಿ ಹೋಗಿದೆ; ಈಗ ನಾವು ವಾಸ್ತವದ ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ತರ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಈ ದ್ವೇಷದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
ಸಿನೆಮಾ ಎಂಬುದು ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸೋಣ. ಆದರೆ ಅದು ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರದ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಇಬ್ಬಾಗ ಮಾಡುವ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಜೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ-2 ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಭಾರತದ ಬಹುತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದಾಳಿಯ ಸಂಕೇತ. ದ್ವೇಷದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವ ಮೊದಲು ನಾವು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
